داروهای لاغری جدید و خطر آب شدن عضله

داروهای خانوادهٔ GLP-1 مثل سماگلوتاید (اوزمپیک/ویگووی) و تیرزپاتاید، درمان چاقی را متحول کرده‌اند؛ در کارآزمایی STEP-1 میانگین کاهش وزن با سماگلوتاید حدود ۱۵ درصد در ۶۸ هفته بود. اما زیرمطالعهٔ ترکیب بدن همان کارآزمایی نکتهٔ نگران‌کننده‌ای داشت: سهم قابل‌توجهی از وزنِ ازدست‌رفته — در برخی تحلیل‌ها تا حدود ۴۰ درصد — «توده بدون چربی» بود، نه چربی.

چرا این مهم است؟

عضله فقط برای ظاهر نیست؛ موتور متابولیسم، تنظیم‌کنندهٔ قند خون بعد از غذا و محافظ استخوان است. از دست دادن آن، به‌ویژه در زنان و سالمندان، خطر برگشت وزن و ضعف عملکردی را بالا می‌برد. مطالعه‌ای که در کنگرهٔ ENDO 2025 ارائه شد نشان داد زنان و افراد مسن‌تر تحت درمان با سماگلوتاید بیشتر در معرض این عارضه‌اند — و دریافت پروتئین بالاتر اثر محافظتی دارد.

خبرهای امیدوارکننده

مطالعهٔ SEMALEAN (۲۰۲۵) با پیگیری یک‌ساله و سنجش DXA نشان داد افت تودهٔ بدون چربی عمدتاً در ماه‌های اول است و قدرت پنجه در ادامه حتی بهبود می‌یابد. مطالعهٔ کوهورت ۲۰۰ نفره‌ای نیز گزارش کرد ترکیب دارو با آموزش تمرین مقاومتی و پروتئین فردی‌شده، سهم عضله از وزنِ ازدست‌رفته را به حدود ۳ درصد محدود می‌کند. در مه ۲۰۲۵، چهار انجمن علمی آمریکا با هدایت داریوش مظفریان بیانیهٔ مشترکی در مجلهٔ Obesity منتشر کردند: حین درمان با GLP-1، پروتئین حدود ۱٫۲ تا ۲ گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن و دو تا سه جلسه تمرین مقاومتی در هفته توصیه می‌شود.

اگر تحت درمان با این داروها هستید، هدف پروتئینتان را با محاسبه‌گر ماکرو تعیین کنید و از فهرست غذاهای پرپروتئین ایرانی کمک بگیرید — و البته همهٔ تصمیم‌های دارویی با پزشک معالج.

منابع

• Wilding J و همکاران، NEJM، ۲۰۲۱ — کارآزمایی STEP-1 و زیرمطالعهٔ ترکیب بدن
• بیانیهٔ خبری انجمن اندوکرین، ENDO 2025 — پروتئین و حفظ عضله روی سماگلوتاید
• مطالعهٔ SEMALEAN، Diabetes, Obesity and Metabolism، ۲۰۲۵
• Mozaffarian D و همکاران، Obesity، ۲۰۲۵ — بیانیهٔ مشترک چهار انجمن دربارهٔ تغذیه حین GLP-1