غذای کم‌فراوری، دو برابر غذای فراوری‌شده وزن کم می‌کند

یکی از مهم‌ترین کارآزمایی‌های تغذیهٔ سال‌های اخیر، مرداد ۱۴۰۴ (اوت ۲۰۲۵) در مجلهٔ Nature Medicine منتشر شد. پژوهشگران دانشگاه UCL لندن در مطالعه‌ای با نام UPDATE، ۵۵ بزرگسال دارای اضافه‌وزن را به‌مدت دو دورهٔ هشت‌هفته‌ای تغذیه کردند: یک دوره با رژیم «کم‌فراوری» (مثل جو دوسر خانگی و غذای خانگی) و یک دوره با رژیم «فوق‌فراوری‌شده» (مثل بار صبحانهٔ آماده و لازانیای حاضری). نکتهٔ کلیدی این بود که هر دو رژیم از نظر ترکیب مغذی‌ها با راهنمای رسمی تغذیهٔ بریتانیا هماهنگ شده بودند و شرکت‌کنندگان هر دو را به‌دلخواه و بدون محدودیت می‌خوردند.

نتیجه چه بود؟

در پایان هشت هفته، هر دو گروه وزن کم کردند — اما گروه غذای کم‌فراوری حدود ۲ درصد از وزن بدن و گروه فوق‌فراوری‌شده حدود ۱ درصد. یعنی با ارزش غذایی روی کاغذ تقریباً یکسان، صرفِ «کمتر فراوری‌شده بودن» غذا، کاهش وزن را نزدیک به دو برابر کرد. کسری کالری تخمینی در رژیم کم‌فراوری حدود ۲۹۰ کیلوکالری در روز بود در برابر ۱۲۰ کیلوکالری، و کاهش وزن عمدتاً از چربی بود نه عضله.

چرا این اتفاق می‌افتد؟

توضیح احتمالی ساده است: غذای فوق‌فراوری‌شده معمولاً نرم‌تر است، سریع‌تر خورده می‌شود، سیری کمتری می‌دهد و «تراکم کالری» بالاتری دارد؛ نتیجه اینکه پیش از رسیدن سیگنال سیری به مغز، کالری بیشتری وارد شده است. البته منتقدانی هم در خود Nature Medicine به جنبه‌هایی از طراحی مطالعه (مثل کوتاهی دورهٔ استراحت بین دو رژیم) ایراد گرفته‌اند و این بحث علمی ادامه دارد.

برای سفرهٔ ما یعنی چه؟

لازم نیست هیچ غذای بسته‌بندی‌شده‌ای را برای همیشه کنار بگذارید. پیام عملی این است: تا جای ممکن پایهٔ وعده‌ها را غذای خانگی و مواد اولیهٔ ساده بگذارید — همان چیزی که در آشپزی ایرانی به‌طور سنتی وجود دارد — و سهم اسنک‌ها و غذاهای آمادهٔ صنعتی را کم کنید، حتی اگر برچسبشان «رژیمی» باشد.

منابع

• Dicken SJ و همکاران، Nature Medicine، ۲۰۲۵ — کارآزمایی تصادفی متقاطع UPDATE
• بیانیهٔ خبری UCL دربارهٔ نتایج مطالعه، اوت ۲۰۲۵
• نقد منتشرشده در Nature Medicine (Ludwig و همکاران، ۲۰۲۵) دربارهٔ محدودیت‌های طراحی