تغذیه و سرطان :

سرطان تقسیم غیر طبیعی سلول های بدن است و بیش از 1000 نوع مختلف دارد . عامل پیشرفت سرطان (کارسینوژن) ، یعنی عامل شیمیایی ، ویروسی یا فیزیکی که سبب بروز سرطان می شود . سرطان فرایند سه مرحله ای شامل موارد زیر است :

– شروع

– ترویج

– پیشرفت

تغذیه ممکن است بر فرایند سرطان زایی در هر مرحله از جمله متابولیسم کارسینوژن ها ، دفاع سلولی ، تمایز سلولی و رشد تومور اثر گزار باشد. همچنین بیان ژن ها می‌تواند تحت تاثیر مواد مغذی مصرفی در طی مراحل بارداری ، کودکی و تمام طول زندگی قرار بگیرد، بنابر این تغذیه و رژیم غذایی تقریبا ۳۵ درصد در بروز سرطان نقش دارد .

رژیم غذایی حاوی مهارکننده های عوامل سرطان زا یا کارسینوژن را می‌توان به رژیم غذایی حاوی انتی اکسیدان ها مثل ویتامین c , A,E ، کاروتنوئید ها ، سلنیوم ، روی و فیتو کمیکال ها اشاره کرد .

رژیم غذایی که حاوی تقویت کننده های سرطان زایی هستند نیز شامل چربی گوشت کباب شده و … دانست.

علل شایع سرطان :

الکل :

مطالعات اپیدمیولوژیک ارتباط الکل را با سرطان های دهان ، حلق ، حنجره ، مری ، ریه ، رکتوم ، کبد و پستان ( قبل و بعد از یائسگی ) نشان داده اند . مصرف الکل در کسانی که از سرطان نجات یافته اند پیامد های منفی دارد . هم زمانی مصرف الکل و تنباکو موجب افزایش بروز خطر سرطان در قسمت فوقانی دستگاه گوارش و سرطان مجرای تنفسی می شود.

الکلیسم(اعتیاد به الکل ) همچنین باعث سو تغذیه می‌شود که سو تغذیه در بروز تعدادی از سرطان ها نقش مهمی ایفا می‌کند . میزان مجاز مصرف الکل برای زنان تنها ۱ نوشیدنی در روز و مردان کمتر از ۲ نوشیدنی در روز می باشد .

چاقی و اضافه وزن :

چاقی یک عامل خطر برای سرطان و دلیل بیش از ۲۰٪ از سرطان ها است. رابطه مثبتی بین شاخص توده بدنی و سرطان های دهان ، حلق ، حنجره ، مری ، پانکراس ، کیسه صفرا، کبد ، پستان ( بعد از یائسگی ) ، کلیه ، کولون ، رکتوم ، معده ، کبد ، تخمدان ، تیروئید و … وجود دارد .

چربی بدن یک بافت فعال متابولیکی است و سبب تولید هورمون استروژن و سایر پروتئین هایی می‌شود که می‌تواند منجر به التهاب شود . همچنین اضافه وزن در نوجوانی با افزایش خطر بروز سرطان در بزرگسالی همراه است .

چاقی و اضافه وزن یکی از عوامل اصلی افزایش ریسک بروز سرطان ، بازگشت و عود سرطان یا کاهش نجات یافتن از سرطان می‌شود. در نتیجه داشتن رژیم غذایی مناسب و فعالیت فیزیکی برای تعادل انرژی و مدیریت وزن امری ضروری است .

شیرین کننده های غیر مغذی :

مطالعات انجام شده در باره شیرین کننده های غیر مغذی نشان می‌دهد، رژیم غذایی با شاخص گلایسمی بالا یعنی رژیم غذایی که گلوکز خون را بعد از مصرف غذا سریع افزایش می‌دهد. ممکن است خطر ابتلا به سرطان را بیشتر کنند. براساس مطالعات یک رژیم غذایی با شاخص گلایسمی بالا با افزایش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ و مثانه همراه است .

نوشیدنی های قندی ، غذاهای پر انرژی و غذاهای بسیار فراوری شده می‌توانند افزایش وزن را به همراه داشته باشند بنابراین مصرف آن ها برای جلوگیری از سرطان باید محدود شود . دستورالعمل های غذایی محدود کردن کالری قند های ساده اضافه شده در رژیم غذایی را به کمتر از ۱۰ ٪ کالری مصرفی  در روز توصیه می‌کنند .

غذا های دودی شده ، سرخ شده و نگه دارنده های غذایی :

نیترات ها به عنوان نگهدارنده به گوشت های فراوری شده افزوده میشوند. همچنین به راحتی به نیتریت ها تبدیل میشوند که می‌توانند به همراه ترکیب با مواد دیگری نیتروز امین ها و نیتروز امید ها را ایجاد کنند که این ترکیبات از جمله عوامل سرطان زای شناخته شده هستند . نیترات ها و نیتریت ها در مواد غذایی دودی شده ، نمک سود شده و ترشی ها وجود دارند .

مسمومیت با بیس فنول :A

بیس فنول A ماده ای شیمیایی است که از سال ۱۹۶۰ در تولید بسیاری از بطری های پلاستیکی و دیواره های ظروف بر پایه فلز و کنسرو ها استفاده شده است . براساس مطالعات انجام شده این ماده خطربروز سرطان را افزایش می‌دهد.

قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی :

فعالیت روزمره مردم و ارتباط آن ها با آب ، هوا ، غذا و نوشیدنی ، آن ها را در معرض هزاران ماده شیمیایی قرار می‌دهد . برآورد می‌شود که حدود ۱۲٪ سرطان ها به دلیل همین مواجهه های بسیار شایع ایجاد می‌شود .

طی مطالعات افرادی که در معرض افت کش ها هستند مثل کشاورزان و خلبانان مسئول پاشیدن سموم کشاورزی دارای میزان بالاتری از بروز سرطان ها به ویژه سرطان های خون ، لنفوم ، مالتیپل میلوما ، پستان ، مثانه ، پروستات ، مغز ، ریه، پانکراس و …. هستند .

استرس ناشی از مواجهه های محیطی می‌تواند با تغییر سبک زندگی از جمله حذف سیگار و اعمال تغییرات در رژیم غذایی مثل مصرف غذاهای غنی از مواد مغذی کاهش یابد .

روش های پیشگیری از سرطان :

خوردن نقش مهمی در پیشرفت سلامتی و جلوگیری از بیماری ها دارد .

طبق تحقیقاتی که تا کنون انجام شده یک سری ترکیبات موجود در بعضی مواد غذایی توانایی پیشگیری از سرطان را داد هرچند عملکرد دقیق این ترکیبات معلوم نیست.

این ترکیبات شامل :

پلی فنل ها در میوه ها و سبزیجات

کورکورمین در زرچوبه

اپی گالو کاتچین گالات در چای سبز

رزوراترول در انگور بنفش و توت فرنگی

ایزوفلاون ها در سویا

گلوکوزینولات در کلم ها

ویتامین B9 و D

رژیم با پایه گیاهی :

غذاهای گیاهی می‌توانند در مهار سرطان از طریق مکانیسم های ضد التهابی ، تغییر در بیان ژن و فعالیت های هورمونی و پیشگیری از بروز سرطان نقش داشته باشد . میوه ها ، سبزیجات و غلات کامل دارای فیتوکمیکال ها ، ویتامین ها ، مواد معدنی و فیبرهای خوراکی هستند که در پیشگیری و درمان سرطان ها نقش دارند .

همچنین دریافت بیشتر میوه ها و سبزیجات از طریق کاهش وزن گیری و افزایش حس سیری و در نتیجه کاهش بروز چاقی ، کاهش کلی ریسک بروز سرطان را به دنبال خواهند داشت .

ویتامین D :

وضعیت ضعیف ویتامین D با افزایش ریسک بروز سرطان ها ارتباط دارد . با بهبود وضعیت ویتامین D از ریسک بروز سرطان کاسته می‌شود . البته مطالعات دیگری افزایش خطر سرطان ها را با افزایش سطح ویتامین D گزارش کرده اند که در نتیجه نیاز به مطالعات بیشتری در این زمینه است . ولی جهت پیشگیری از سرطان مصرف ویتامین D به میزان کافی و رساندن آن به سطح نرمال ایمن است .

قهوه و چای :

قهوه و چای ( به ویژه چای سبز ) حاوی چندین انتی اکسیدان و ترکیبات دیگر است که بعضی از آنها خواص ضد سرطانی دارند.

سبزیجات و میوه هایی که ممکن است خواص ضد سرطان داشته باشند عبارت اند از :

-گوجه فرنگی و محصولات تولید شده از آن ، گریپ فروت صورتی و هندوانه و پاپایا در برابر سرطان دروستان اثر محافظتی دارند .

– توت ها ، انگور ها ، شراب قرمز و الو ها ، کلم بنفش و بادام زمینی از تشکیل سرطان جلوگیری می‌کند ، التهاب را کاهش می‌دهد و نقش انتی اکسیدانی دارد .

– هویج ، انبه ، کدو حلوایی ، سیب زمینی شیرین در برابر سرطان های دهان ، حلق ، حنجره ، مری و ریه محافظت می‌کند و باعث بهبود به پاسخ های التهابی می‌شود.

– کلم پیچ ، اسفناج ، خردل ، مارچوبه ، کدو مسمایی باعث محافظت از DNA  در برابر آسیب ها میشوند.

– کلم بروکلی ، جوانه بروکسل ، گل کلم ، شاهی و.. به طور مستقیم و غیر مستقیم پیشرفت سرطان را تنظیم می‌کند .

– تره فرنگی ، پیاز ، سیر و پیازچه در برابر سرطان های معده و کولورکتال نقش محافظتی دارند.

بنابر این توصیه به رژیم های سلامت بخش غنی از میوه ها ،سبزیجات ، سویا ، دارچین ، زردچوبه ، چای سبز و قهوه منطقی است .

انجمن سرطان امریکا توصیه هایی جهت پیشگیری از سرطان ارائه کرده است که در زیر اورده شده اند :

-سبک زندگی با فعالیت بالا را در پیش بگیرند. بزرگسالان باید در هفته حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت فیزیکی با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید یا ترکیبی معادل این دو و ترجیحا به صورت پخش این فعالیت ها داشته باشند.

-به وزن بدنی سالم دست یابید و در طی زندگی آن را حفظ کنید. تا حد ممکن لاغر بمانید؛ بدون آن که دچار کم وزنی باشید . از افزایش شدید وزن در تمامی مراحل زندگی اجتناب کنید.

-رژیم غذایی سالم با تاکید بر منابع گیاهی مصرف کنید. غذاها و نوشیدنی ها را در مقادیری انتخاب کنید که به دست یابی حفظ وزن سالم کمک کند. مصرف گوشت فراوری شده و گوشت قرمز را محدود کنید. روزانه حداقل ۲.۵ پیمانه از میوه ها و سبزیجات استفاده کنید.

به جای محصولات غله ای تصفیه شده ، غلات کامل مصرف کنید.

-در صورت استفاده از نوشیدنی های الکلی ، مصرف آن ها را محدود کنید.

-زنان بیش از ۱ نوشیدنی در روز و مردان بیش از ۲ نوشیدنی در روز استفاده نکنند .

شما می توانید با انتخاب های سالم مانند تغذیه مناسب، انجام فعالیت بدنی، دوری از الکل  و سیگار نکشیدن، خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهید. پیروی از دستورالعمل های غربالگری توصیه شده نیز مهم است.